Kulturni događaj posvećen jednoj od najemotivnijih ljubavnih priča srpske književnosti i istorije održan je 8. maja u Trstu, u organizaciji Saveza Srba u Italiji i saradnji sa Kulturnim udruženjem srpske omladine u Trstu (ACGS – Associazione Culturale Giovanile Serba), uz podršku Regije Friuli Venecija Đulija i Centra za afirmaciju kulturne baštine Dunđerski.
Predstava „Od raja do beznjenice“, koja na snažan i poetski način oživljava veliku, sudbinsku i tragičnu ljubav Laze Kostića i Lenke Dunđerski, izvedena je pred prepunom salom Srpske pravoslavne crkvene opštine u Trstu. Ljubavna priča, obeležena neostvarenim snovima i društvenim okolnostima koje su joj stale na put, i danas snažno dotiče publiku. Ljubav između velikog pesnika i mlade Lenke, ćerke Lazara Dunđerskog – jednog od najuticajnijih i najimućnijih Srba u Austrougarskoj carevini – ostala je upamćena kao simbol čiste, ali bolne čežnje, koja je svoje konačno utočište pronašla u besmrtnoj poeziji.
Kroz upečatljive uloge Ervina Hadžimuhamedovića, Jovane Radovanović i Miodraga Petrovića, uz režiju i tekst Zorana Subotičkog, predstava je publici približila emotivnu priču dvoje zaljubljenih i vreme u kojem su osećanja bila potisnuta društvenim pravilima.
Izvođenje predstave u Trstu nosi i dodatnu simboliku, na koju ukazuje i sam autor i reditelj Zoran Subotički: „Trst je po svom duhu deo srednjoevropskog, austrougarskog kulturnog prostora, kojem pripadaju i Beč, Budimpešta, Temišvar i Novi Sad. Svim tim gradovima zajednička je snažna uloga Srba u njihovom razvoju i kulturnom uzdizanju.“
Umetnici takođe su imali priliku da se dodatno upoznaju sa srpskim nasleđem u Trstu, uz vođstvo Danice Krstić, profesionalnog vodiča Regije Friuli Venecija Đulija. Upoznavanje istorijskog i kulturnog konteksta dodatno je približilo prostor u kojem se predstava odvija, što se prirodno oslikava i kroz scensko rešenje zasnovano na autentičnim istorijskim ambijentima.
Publika u Trstu imala je priliku da doživi ovakav susret umetnosti i istorije, u kojem se prostor i priča stapaju u skladnu celinu, potvrđujući trajne kulturne veze srpskog naroda sa ovim gradom. Organizatori događaja – Lidija Radovanović, predsednica Saveza Srba u Italiji, Danijela Čuljković, glavna organizatorka i članica ACGS-a, i Maja Berović, predsednica ACGS-a – istakle su da ovakvi programi povezuju umetnički izraz sa istorijskim nasleđem i dodatno učvršćuju ulogu Trsta kao važnog mesta susreta srpske kulture. Na ovaj način potvrđuje se da Trst i danas ostaje značajno mesto susreta srpske kulture, istorije i savremenog umetničkog izraza.
Piše: Stefan Bogdanović
