Kada stignete u centar malog sela Donja Kamenica kod Knjaževca, pred vama se iznenada pojavljuje pravi arhitektonski dragulj – Crkva Presvete Bogorodice, jedina pravoslavna svetinja sa dva zvonika u ovom delu Srbije. Skrivena među kućama i zelenilom, vekovima čuva duh srednjovekovne Srbije.
Podignuta u prvoj polovini 14. veka, ova neobična građevina spaja vizantijski i romanski stil, ostavljajući utisak monumentalnosti uprkos skromnim dimenzijama.
Osnova nepravilnog krsta sa kupolom, spratna priprata sa dve simetrične kule-zvonika i nekadašnji drveni egzonarteks čine je jedinstvenom u istočnoj Srbiji. Posebnu vrednost predstavljaju freske rađene al tempera tehnikom, koje prikazuju scene iz života Svetog Nikole i Svete Petke, Hristovo stradanje, kao i zagrljene ratnike Teodora Stratilata i Teodora Tirona.
Među najzanimljivijim motivima nalazi se freska Hrista Agneca u oltarskoj apsidi – prikaz Isusa naslonjenog na diskos sa nogama u putiru, simbol žrtve kroz hleb i vino, što je izuzetno retko u srpskom srednjovekovnom slikarstvu.
Ktitori su prikazani sa maketom crkve u rukama, što je kasnije pomoglo u njenoj rekonstrukciji. Polemika o njihovom identitetu traje decenijama. Srpski istraživači smatraju da je reč o vojvodi Mihajlu Anđeloviću, dok bugarski autori pominju Ivana i Stefana Šišmana. Pretpostavlja se da je crkvu podigao lokalni vlastelin, o čemu svedoče odeća i simboli prikazani na freskama.
Crkva je danas zaštićena kao spomenik kulture od velikog značaja, a u selu je otvoren i info-centar Turističke organizacije Knjaževac za posetioce koji žele da upoznaju istoriju i duhovnu baštinu ovog kraja.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Crkva u Donjoj Kamenici predstavlja jedan od onih skrivenih bisera koji podsećaju koliko je bogato kulturno nasleđe Srbije. Takva mesta ne govore samo o prošlosti, već i o identitetu naroda koji je vekovima stvarao između Istoka i Zapada. Stara planina i njene svetinje zaslužuju mnogo veću pažnju domaće javnosti i turista.
Piše: Nina Stojanović
