Dragiša Brašovan: Srpski arhitekta koji je promenio lice Beograda

Rođen na današnji dan 25. maja 1887. godine u Vršcu, Dragiša Brašovan postao je jedan od najznačajnijih pionira moderne srpske arhitekture. Čovek koji je akademsko obrazovanje iz Budimpešte spojio sa smelim modernim vizijama i ostavio dubok trag u izgledu Beograda i drugih srpskih gradova.

Osnovno i srednje obrazovanje stekao je u rodnom Vršcu, a 1906. godine upisao je Arhitektonski fakultet Tehničkog univerziteta u Budimpešti. Diplomirao je 1912. godine sa ocenom „odličan“, nakon čega je šest godina radio u prestižnom ateljeu „Teri i Poganj“. Posle Prvog svetskog rata vratio se u zemlju i najpre radio kao gradski arhitekta u Velikom Bečkereku (današnji Zrenjanin), gde je projektovao Sokolski dom, vile i crkvu u Orlovatu.

Početkom dvadesetih godina prošlog veka Brašovan svoju karijeru trajno vezuje za Beograd. Sa Milanom Sekulićem osniva firmu „Arhitekt“, a od 1925. radi samostalno. U tom periodu prihvata principe moderne arhitekture i stvara svoja kapitalna dela: Radničku komoru u Novom Sadu, kompleks Banovine u Novom Sadu, zgradu Državne štamparije – današnji BIGZ u Beogradu, komandu vazduhoplovstva u Zemunu i Hotel „Metropol“.

Među ostalim značajnim objektima su Kuća Đorđa Genčića, koja je danas Muzej Nikole Tesle, više stambenih zgrada u Beogradu, Glavna pošta u Novom Sadu i tipska škola na Telepu.

Dragiša Brašovan preminuo je 7. aprila 1965. godine u Beogradu. Iza sebe je ostavio bogato arhitektonsko nasleđe koje i danas oblikuje delove naših gradova – od impozantne zgrade BIGZ i Komande vazduhoplovstva, preko Banovine u Novom Sadu, do brojnih zdanja koja spajaju funkcionalnost moderne sa dostojanstvom klasične arhitekture. Njegova dela svedoče o vremenu kada je srpska arhitektura zakoračila u novu epohu, a on sam ostaje među onima koji su tom vremenu dali prepoznatljiv i trajan lik.

Piše: Stefan Bogdanović