Kompleks ustaških logora Gospić-Jadovno-Pag, prvi masovni logor smrti u NDH 1941. godine za samo 132 dana koliko je postojao, likvidirano je preko 40.000 ljudi, uglavnom Srba i Jevreja, bacajući ih žive u velebitske jame ili ubijajući na ostrvu Pagu, dok su posleratne vlasti i današnje revizionističke tendencije u Hrvatskoj sistematski zataškavale ove monstruozne zločine, uništavajući spomenike i minimizirajući broj žrtava.
Prema istraživanjima istoričara Đure Zatezala, u ovom kompleksu ustaše pod komandom Juce Rukavine usmrtile su 40.123 osobe, od čega 38.012 Srba i 1.998 Jevreja, koristeći metode koje su šokirale čak i italijanske saveznike – vezivanje bodljikavom žicom i bacanje u jame poput Šaranove (sa ostacima 11-15 hiljada žrtava), okretanje grede nad provalijom i druga zverstva. Logor je zatvoren avgusta 1941. godine na italijanski pritisak, a preostali logoraši prebačeni u Jasenovac.
Ova zverstva nisu bila slučajna, već deo planskog genocida NDH, gde su žrtve dovožene sa cele teritorije, uključujući Srem i Bosnu. Svedočenja preživelih i italijanskih oficira poput Santo Stacija, opisuju užas: ljudi su živi sahranjivani, krici su se čuli iz jama danima, psi su bačeni da glođu ranjene.
Posle rata, komunističke vlasti Jugoslavije zatrpale su jame betonom i zabranjivale pominjanje srpskih žrtava zarad „bratstva-jedinstva“, dok su 1990-ih spomenici uništeni, a replika iz 2010. godine nestala za 24 sata, jasan dokaz kontinuiteta negiranja.
24. jun se obeležava kao Dan sećanja, ali i komemoracije. Organizuju se manje grupe poput Srpskog narodnog veća i jevrejske zajednice, dok zvanična Hrvatska često ćuti ili minimizuje, dozvoljavajući revizionizam koji pretvara žrtve u brojke, a zločince u „patriote“.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Jadovno ostaje simbol nekažnjenog zla, ustaški genocid nad Srbima i Jevrejima sistematski je zataškavan decenijama, od komunističkog negiranja do današnjeg vandalizma i revizionizma u Hrvatskoj. Dok se spomenici uništavaju, a zločini relativizuju, istina o 40.000 žrtava viče iz jama. Ne zaboraviti znači boriti se protiv povampirenja fašizma koji i dalje traje u negiranju prošlosti.
Piše: Stefan Stojanović
