Široj javnosti malo je poznato da je Josip Broz Tito, „najvoljeniji sin naših naroda i narodnosti“, dekretom odredio da se Nova godina kao državni praznik u SFRJ slavi počev od 1. januara 1955. godine. Tito je često Novu godinu dočekivao u užem krugu saradnika i prijatelja, a svakog 1. januara na radiju se prenosila njegova poruka – čestitka građanima povodom nastupajuće godine.
Datum je, navodno, odabran kao međunarodni dan proslave, ali namera Tita, Kardelja, Bakarića i ostalih iz tadašnjeg rukovodstva, prema mišljenju mnogih, bila je da se ovakvom državnom proslavom u Srba potisnu praznici poput Božića, slave poput Svetog Nikole, odnosno obeležavanje Srpske nove godine u noći 12. na 13. januar – kako bi se narod postepeno udaljio od svoje vere i običaja.
Josip Broz Tito ostao je upamćen ne samo po svojoj političkoj ulozi, već i po ljubavi prema dočecima Nove godine. Njegove raskošne proslave ostavile su trag u istoriji bivše Jugoslavije. Poslednju Novu godinu za života proslavio je u jednom novosadskom hotelu, pre nego što je odnet u Ljubljanu, gde je u maju 1980. godine preminuo, uz mnogo pravih, ali i lažnih suza građana njegove države, koja se kasnije u krvi raspala kao kula od karata.
Međutim, bravar iz Kumrovca nije bio jedini vladar koji je svom narodu nametao šta treba da slavi, pa čak i kako da se preziva.
Skoro sto godina pre njega, knez Aleksandar Karađorđević doneo je 1851. godine ukaz o nepromenljivosti prezimena, čime je u velikoj meri zaustavljen proces njihovog menjanja. U praksi je to značilo da se prezime, jednom upisano, više ne menja iz generacije u generaciju, a najčešći oblik u srpskoj tradiciji bio je sa nastavkom „-ić“.
Većina porodica u Srbiji nosi prezime po nekom od svojih predaka iz XIX veka. Uzrok ovoj pojavi leži u činjenici da su se prezimena u Srbiji do druge polovine XIX veka često menjala iz generacije u generaciju, tako da je veliki deo stanovništva nosio prezime izvedeno iz imena oca. Dešavalo se da u jednoj kući tri različite generacije imaju tri različita prezimena. U to vreme, stara rodovska prezimena bila su mahom u manjini.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Razlike u prezimenima između Srba iz Srbije i Srba iz drugih krajeva uglavnom su u tome što su jedne oblike prezimena formirale srpske vlasti, u skladu sa narodnom tradicijom i administrativnim pravilima, dok su druge oblikovale strane vlasti, prema svojim zapisničkim praksama i jeziku uprave.
Piše: Siniša Kostić
