Na tri kilometra od Prizrena, u klisuri Bistrice, car Dušan je 1352. godine podigao svoju najveću zadužbinu, Manastir Sveti Arhangeli – hram podignut nebu pod oblake, sa kupolom i trima bočnim kubetima, prekriven najfinijim mozaicima. Tu je 1371. sahranjen Dušan Silni. A onda su došli vekovi razaranja, Turci 1455. godine, Sinan-paša 1615. pa šiptarske horde 2004. godine koje su spalile konake i kapelu. Ipak, Sveti Arhangeli i danas stoje živi, nepokoreni.
Između 1343. i 1352. godine nikao je pravi duhovni grad – glavna crkva Svetog Arhangela Mihaila, crkva Svetog Nikole, višespratni konaci, bolnica, biblioteka, trpezarija, preko stotinu monaha služilo je Gospodu pod carskim okriljem. Dušan je hteo da njegova lavra nadmaši i Hilandar i Studenicu. I nadmašila je, bar dok je stajala cela.
Kada su Turci 1455. godine ušli u Prizren, manastir je opljačkan, a konačno razoren 1615. godine Sinan-paša je od carskog kamena sagradio svoju džamiju, misleći da će tako zauvek ugasiti srpski duh na Kosovu i Metohiji. Arheolozi su 1927.
godine pronašli grob cara Dušana, a prava obnova počela je tek 1998. godine. Već 2002. služena je Liturgija za 650 godina manastira, a 2005. godine i parastos caru Dušanu pod jakim snagama KFOR-a.
Mart 2004. doneo je novu golgotu, Albanske bande spalile su oba konaka i kapelu u kojoj je živelo osam monaha. Ali srpski monasi se nisu predali. Manji konak i kapela su obnovljeni, radovi na velikom konaku počeli su 2011.godine i danas Sveti Arhangeli ponovo žive prkosno.
Pogled redakcije portala Vesti Online
Sveti Arhangeli nisu samo kamen, to je živi dokaz da se srpsko Kosovo ne predaje. Turci su mislili da će ga razvaljivanjem i prenošenjem kamena za džamiju ubiti, Albanci da će ga paljenjem ugasiti, a on se diže iz pepela već četiri puta. Dok god ima monaha koji se vraćaju na zgarišta i služe Liturgiju, dok god se čuje tiha molitva u carskoj lavri – Kosovo je srpsko i biće.
Piše: Stefan Stojanović
