Proslava Božića u Srbiji počela liturgijama

U Srbiji je ponoćnim liturgijama počela proslava Božića, rođenja Isusa Hrista, jednog od najradosnijih hrišćanskih praznika.

U Hramu Svetog Save u Beogradu, najvećem pravoslavnom hramu u našoj zemlji, liturgiju je služio vikar patrijarha, episkop hvostanski Aleksej.

Početak proslave Božića najavila su crkvena zvona, a na početku liturgije pevan je Božićni tropar Roždestvo Tvoje, Hriste Bože naš:

„Tvojim rođenjem Hriste Bože, zasija svetu svetlost Bogopoznanja, jer se u toj svetlosti zvezdom učahu oni koji zvezdama služe, da se klanjaju Tebi, Suncu Pravde, i da poznaju Tebe sa visine Istoka, Gospode, slava Ti!“.

U Hramu Svetog Save na Božić se tradicionalno okupio veliki broj vernika.

Patrijarh Porfirije služiće danas ujutru božićnu liturgiju u Hramu Svetog Save, sa početkom u devet sati.

Pravoslavni vernici u Srbiji slave Božić uz tradicionalni pozdrav „Mir Božji, Hristos se rodi – Vaistinu se rodi“.

Božić je, zajedno sa Vaskrsom, jedan od najznačajnijih hrišćanskih praznika.

Uspomenu na dan rođenja Isusa Hrista 7. januara, pored Srpske pravoslavne crkve, proslavljaju i Ruska pravoslavna crkva, Jerusalimska patrijaršija, Sveta Gora, starokalendarci u Grčkoj i egipatski Kopti, koji poštuju julijanski kalendar.

Kod Srba se Božić i praznici povezani sa njim proslavljaju najsvečanije i obiluju našim lepim običajima, koji vreme od nekoliko nedelja oko Božića čine najlepšim i najsvečanijim periodom u celoj kalendarskoj godini.

Božić je praznik rađanja novog života, praznik dece i detinjstva, roditeljstva – očinstva i materinstva, koji je kod Srba ukrašen najlepšim verskim običajima i obredima, koji se svode na to da se umoli Boga da sačuva i uveća porodicu i imanje domaćina.

To je izraženo u narodnoj zdravici i molitvi o Božiću: „Daj, Bože, zdravlja i veselja u ovom domu, neka nam se rađaju zdrava dečica, neka nam rađa žito i lozica, neka nam se uvećava imovina u polju, u toru i oboru!“

Božić, zajedno sa Vaskrsom, predstavlja jedan od najvećih hrišćanskih praznika i praznuje se kao uspomena na dan rođenja Gospoda Isusa Hrista, Sina Božijeg.

Takođe, Božić označava trenutak kada se Bog javlja u telu kao čovek, što je jedan od centralnih događaja hrišćanske vere, jer Bog postaje čovek da bi čoveka vratio Bogu.

Hristovo rođenje označava početak dela spasenja čovečanstva od greha i smrti, koje će se ispuniti Njegovim stradanjem i Vaskrsenjem.

Rođenje Hrista, takođe, simbolizuje dolazak svetlosti u svet koji je bio u tami greha i zato se u bogosluženjima Božić naziva i „praznikom svetlosti“.

Hristos se rađa u pećini, u siromaštvu, pokazujući da su smirenje i ljubav osnovne hrišćanske vrline.

SPC slavi Božić tri dana. Drugi dan Božića je Sabor Presvete Bogorodice u znak zahvalnosti što je rodila Spasitelja, a trećeg dana se slavi Sveti Stefan.

Božić je uvek mrsan dan, kojem je prethodio četrdesetodnevni božićni post, koji predstavlja pročišćenje duha i tela.

Na Božić ujutro, pre svitanja, zvone sva zvona na pravoslavnim hramovima i objavljuje se dolazak Božića i božićnog slavlja.

U hramovima se čita poslanica arhijera Srpske pravoslavne crkve.

Patrijarh srpski Porfirije, sa arhijeremija SPC, čestitao je Božić vernicima i poručio u poslanici da je to praznik mira kada treba da prevaziđemo podele i pružimo ruku jedni drugima.

„U svetlost i život u miru i slozi, nadahnuti nadumnom radošću Božića i Hristovim mirom, pozivamo sve, da prevaziđemo podele, da zagrlimo jedni druge, da pružimo ruku jedni drugima, da razumemo da smo, jednom rečju, neophodni jedni drugima. Jer, hrišćanska vera nas ne uči da u vremenu krize čekamo bolja vremena nego da sami postanemo živi znaci budućeg Carstva Božjeg – ljudi koji već sada žive drugačije, koji ne leče strah strahom niti mržnju mržnjom“, istakao je Porfirije.

U Srbiji je na svečanoj božićnoj trpezi najvažnija česnica, pogača u koju se stavlja zlatni ili srebrni novčić, a ona se za ručkom lomi isključivo rukama.

Ko u svom parčetu pronađe novčić, prema verovanju, imaće sreće u narednoj godini.

Običaj je da se na trpezi nađe i božićna pečenica. Ukućani položajnika, prvog gosta na Božić, daruju poklonima.

„A kad se navrši vrijeme, posla Bog Sina svojega jedinorodnoga“ da spase rod ljudski, piše u jevanđelju. I kad se ispuni devet meseci od blagovesti, koju javi arhangel Gavril Mariji u Nazaretu, govoreći: „Raduj se, blagodatna… evo začećeš i rodićeš sina, i nadeni mu ime Isus“.

Hristos je, prema jevanđelju, rođen tačno u ponoć, kada se najsjajnija zvezda zaustavila iznad pećine kod Vitlejema.

„U isto vreme, nad zemljom izraelskom pojavi se velika sjajna zvezda koja beše neobična stoga što se nije kretala od istoka ka zapadu već se kretala prema jugu, a ne beše na visini kao sve zvezde već u visini ptičjeg leta“, piše u jevanđelju.

Bogorodica Marija je, u pećini u Vitlejemu, povila u slamu malog Isusa i poklonila mu se kao Bogu.

„Zvezdu su 40 dana pratila trojica mudraca, Gašpar, Baltazar i Melhior. Stigavši u Jerusalim, u vitlejemskoj pećini, nad kojom se zaustavila zvezda, poklonili su se detetu kao caru nad carevima i darivali ga zlatom, a potom tamjanom kao Boga i smirnom kao prvosveštenika i učitelja“.

Car Irod je, u strahu za svoj presto, naredio da se u Vitlejemu pobiju sva muška deca do dve godine, nadajući se da će među njima biti i novorođeni Isus.

Tada je ubijeno, prema jevanđelju, 14.000 dece, ali je sveta porodica prebegla u Misir u Egiptu, gde je živela do Irodove smrti.

U porti Saborne crkve Hristovog Rođenja, u Vitlejemu, nalazi se pećina-paraklis gde se čuvaju mošti 14.000 „vitlejemskih mladenaca koje krvožedni car Irod pobi ne bi li među njima ubio i Bogomladenca Hrista“.

Inače, datum obeležavanja Božića se prvi put pominje kao praznik 336. u jednom rimskom kalendaru. Do 16. veka svi hrišćani su Božić slavili istog dana, a nakon 1582. i prihvatanja Gregorijanskog kalendara od Vatikana, pojavljuju se razlike.

Prvih vekova i pravoslavne i protestantske zemlje su se držale starog kalendara, što se kasnije postupno menjalo.

U Srbiji je Božić od jula 2001. i državni praznik.