Deca koja žive u blizini farmi jagoda kompanije Driscoll’s imaju čak 38% veću stopu raka nego što je prosek, tvrdi viralna objava koja se munjevito širi društvenim mrežama i izaziva bes širom sveta. Ali prava kontroverza tek počinje.
Kompanija, inače najveći proizvođač jagoda na svetu, navodno, ne poseduje nijednu farmu, ne uzgaja direktno jagode i formalno ne koristi pesticide. Umesto toga, funkcioniše kao ogromna genetska i marketinška mašina koja licencira patente i sorte hiljadama farmi u zemlji i svetu, dok profit nastavlja da raste iz godine u godinu.
„Driscoll’s nije uključen u uzgoj voća“, izjavio je jedan od čelnika kompanije, što dodatno podgreva sumnju da se odgovornost namerno razvodnjava kroz kompleksan sistem licenci i partnerstava.
Posebnu pažnju izazvale su tvrdnje istraživača i naučnika sa UCLA, najvećeg univerziteta u Kaliforniji, da je identifikovano čak 13 pesticida koji se dovode u vezu sa povećanim rizikom od dečjeg raka kada se prskanje obavlja u blizini škola i naseljenih područja. Na društvenim mrežama bukti rasprava: da li je reč o stvarnom zdravstvenom skandalu koji se godinama zataškava ili o još jednom talasu straha koji koristi šokantne statistike bez kompletnog konteksta? Pošli smo s kraja. Vraćamo se na početak priče koja je sve samo ne internet izmišljotina.
Svetsko tržište svežih jagoda danas vredi oko 26 milijardi dolara godišnje i predstavlja jednu od najprofitabilnijih grana prehrambene industrije. Ogromnu zaradu kontrolišu najveći proizvođači i korporacije poput Driscoll’s, koje dominiraju tržištem bobičastog voća u Americi i Evropi. Upravo se ova kompanija poslednjih meseci našla u centru međunarodnog skandala nakon što su se u naučnim časopisima proširile tvrdnje da je region povezan sa proizvodnjom jagoda suočen sa alarmantnim rastom broja slučajeva raka kod dece.
A da zabrinutost nije nastala bez razloga, pokazuju i podaci objavljeni u časopisu „Lookout Santa Cruz“. Doktorka Valeri Bengal, lekarka koja je decenijama radila u Salinasu i dolini Pajaro, gde se nalazi 40% svih plantaža jagoda u Kaliforniji i sedište kompanije Driscoll’s, navela je da je stopa raka kod dece uzrasta od 0 do 14 godina u okrugu Santa Kruz između 2017. i 2021. godine iznosila 22,5 slučajeva na 100.000 dece, čak 38% više od proseka Kalifornije, koji iznosi 16,3. Prema istim podacima, Santa Kruz ima drugu najveću stopu raka kod dece među svim okruzima u Kaliforniji.
Istovremeno, pitanje pesticida preraslo je i u ozbiljan pravni problem. Za prskanje jagoda koriste se: hloropikrin – hemijsko oružje tokom Prvog svetskog rata i 1,3-D – zvanično označen kao potencijalni kancerogen pesticid, u više studija povezivan sa pojavom tumora kod životinja. Tokom februara 2026. godine podnete su tužbe protiv kalifornijskih regulatora zbog pravila koja se odnose na upotrebu pesticida u naseljenim područjima. U tužbama se tvrdi da postojeći propisi ne štite dovoljno stanovnike koji žive u blizini tretiranih polja. Posebno osetljivo pitanje odnosi se na korišćenje fumiganata poput hloropikrina i 1,3-D u blizini škola u dolini Pajaro. U sporovima učestvuju nastavničke organizacije, centri za porodice poljoprivrednih radnika i grupe koje zahtevaju strožu kontrolu pesticida u blizini školskih zajednica.
Sve to dodatno pojačava strah roditelja u regionu u kojem se svake godine pesticidima tretira oko 2.048 hektara poljoprivrednog zemljišta, dok je samo na području školskog okruga korišćeno više od 907 metričkih tona pesticida.
Posebnu buru izazvala je i tvrdnja da kompanija formalno ne poseduje većinu farmi niti direktno prska useve, već funkcioniše kroz mrežu licenci, partnerskih proizvođača i genetski patentiranih sorti. Kritičari tvrde da upravo takav sistem omogućava ogromnu zaradu uz izbegavanje direktne odgovornosti za ono što se događa na terenu. Na društvenim mrežama sada se sve češće deli poruka: „Savršena jagoda možda ima mračnu cenu.“
Birajte domaće i sezonsko voće od lokalnih proizvođača — jer kraći lanac proizvodnje često znači jasnije poreklo i veću sigurnost hrane na vašem stolu.
Piše: Biljana Stepanović
