Sve inicijative koje predlaže Priština kao što je SEFTA, ali i otpor koji ima prema CEFTA sporazumu i Otvorenom Balkanu, isključivo su inspirisane platformom i političkim stavom Aljbina Kurtija da se tzv. Kosovo prizna kao država.
Ovo je mišljenje diplomate u penziji Zoran Milivojevića posle izlaganja Aljbina Kurtija, u kome je rekao da je za Prištinu samo SEFTA kao nova inicijativa, koju je inače on i predložio, prihvatljiva kao regionalna organizacija koja može da omogući slobodu kretanja robe i ljudi u Jugoistočnoj Evropi, a ne inicijativa Otvoreni Balkan niti već postojeći CEFTA sporazum.
SEFTA karta za priznanje Kosova
Kurti je ideju o SEFTA (Sporazumu o slobodnoj trgovini Jugoistočne Evrope) ponovo aktuelizovao tokom razgovora sa studentima na univerzitetu Oksford u tokom diskusije na temu „Otvoreni Balkan i/ili evropske integracije: odgovor ili devijacija“.
Na pitanje zašto Kurti insistira na osnivanju SEFTA, kad sve što podrazumeva ta organizacija već postoji u okviru CEFTA, kao i u inicijativi Otvoreni Balkan, Milivojević objašnjava da kada Kurti govori o regionalnoj saradnji i mehanizmima na nivou zapadnobalkanske šestorke, on ima samo jedan prilaz koji je isključiv.
– A to je da da je saradnju moguće razviti na tom nivou samo tako da tzv. Kosovo bude priznato kao država. Zbog toga on ima rezerve i kada je reč o CEFTA sporazumu, jer je taj sporazum u ime Prištine potpisao Unmik, a Otvorenom Balkanu se protivi jer je to inicijativa Srbije i tu prepoznaje navodnu dominaciju Srbije. A to što predlaže SEFTU kao novu organizaciju, on radi po principu da svih šest subjekata budu ravnopravni, odnosno da se kroz to prizna i kosovska državnost – komentariše Milivojević.
Kosovo ne može da osniva regionalne organizacije
On dodaje da se radi o promociji Kurtijeve ideje, gde bi se nametnulo priznanje tzv. Kosova.
– To nije moguće jer Kosovo nije u poziciji da osniva bilo kakve organizacije, zato što nije država i po međunarodnom pravu, pošto je status Kosova potpuno jasan, jer se radi o teritoriji koja je pod nadzorom UN i Rezolucije 12 44. Prema tome, Kosovo nema međunarodno-pravni subjektivitet niti sposobnost da kao takav subjekat bude pokretač neke organizacije koja podrazumeva učešće drugih država – objašnjava Milivojević.
Sve inicijative koje predlaže Priština i otpor koji ima i prema CEFTA sporazumu i prema Otvorenom Balkanu, isključivo su inspirisane, napominje on, platformom i političkim stavom Kurtija da se Kosovo prizna kao država.
– To naravno nije moguće i u tom smislu svaka njegova inicijativa nema nikakvog smisla niti mogućnosti da bude implementirana. S druge strane, participacija Kosova u okviru CEFTA sporazuma ostaje samo u okviru međunarodnog prava kroz potpis Unmika. Što se tiče pristupanju Otvorenom Balkanu, to je mehanizam koji daje rezultat i ima nekakvog smisla – kaže on.
Šta je Kurtijeva ideja
Kurti inače smatra da se „u okviru CEFTA sporazuma prema Kosovu dosledno postupalo nejednako i nepravedno i u sadašnjem obliku CEFTA ne može pripremiti region ni Kosovo za članstvo u EU“.
S druge strane, inicijativu Otvoreni Balkan koju su potpisali za sada Albanija, Srbija i Severna Makedonija, za Kosovo je neprihvatljiva jer, kako Kurti smatra, ta inicijativa udaljava ovaj region od EU.
Kurti zato tvrdi da je SEFTA kao novi okvir potrebna „da bismo išli napred“, jer treba da se zasniva na, kako kaže, zajedničkim vrednostima i posvećenosti skupu osnovnih principa.
Kurti je Sporazum o slobodnoj trgovini Jugoistočne Evrope SEFTA predstavio kao inicijativu koja bi uključivala zemlje Zapadnog Balkana kao ravnopravne članice sa jednakim pravima, zasnovane na posebnom odnosu sa EU, slično sporazumu o Evropskom ekonomskom prostoru (EEA). Ideju je plasirao u junu ove godine u Tirani na samitu lidera Zapadnog Balkana.
