Srpski kulturno-informativni centar SPONA uputio je dopis nadležnim institucijama u Republici Severnoj Makedoniji (RSM) povodom trenutnog stanja crkve Svete Trojice u Kumanovu.
SPONA, udruženje građana koje već skoro 18 godina neprekidno radi na očuvanju zajedničke srpsko-makedonske kulturno-istorijske bliskosti i zajedničkog viševekovnog kulturnog nasleđa, apeluje za očuvanje autentičnosti crkve Svete Trojice u Kumanovu.
Apel je upućen Ministarstvu kulture RSM, (Ministarka Bisera Kostadinovska-Stojčevska, Eparhiji kumanovsko-osogovskoj – MPC – OA, (Mitropolit kumanovsko – osogovski Grigorij), Upravi za zaštitu kulturnog nasledstva (Direktor Arijan Aslanaj), NU Nacionalnom Konzervatorskom centru Centar – Skoplje, (Direkto Memet Selmani), NU Muzej – Kumanovo, (v.d. direktor Meri Nikolić), Opštini Kumanovo, (Gradonačelnik Maksim Dimitrievski).
„Obavešteni od naših članova iz Kumanova o činjeničnom stanju višemesečne zatvorenosti crkve Svete Trojice (od praznika Spasovdana, 2. juna 2022 godine, bez naznaka do kada će još hram biti zatvoren za vernike i zašto), koja za obe zajednice ima veliki religijski i kulturno-istorijski značaj, kao i primetne odbačene drvene stolarije u zaključanoj porti pomenute crkve, želimo da se zvanično informišemo od nadležnih institucija o dinamici radova u samoj crkvi i njihovoj prirodi.
Dodatni motiv za ovo pismo do nadležnih jeste i bojazan vernika i poštovalaca kulturnog nasleđa Kumanova i Severne Makedonije za stanje i sudbinu autentičnog drvenog ikonostasa iz 1901. godine, dar kraljice Srbije, Drage Obrenović“, navodi se u saopštenju SPONE.
„Gradnja crkve Svete Trojice (zajedno sa objektom nove škole), prema projektu ruskih arhitekata, trajala je u periodu od 1899. do 1902. godine, a svečano osveštana u prisustvu tadašnjeg skopskog mitropolita Farmilijana 21. septembra 1903. godine, na praznik Male Bogorodice. Najveći darodavci izgrdanje crkve bio je srpski kraljevski par Obrenovića: kralj Aleksandar I i kraljica Draga. Kao najveća i najreprezentativnija kumanovska crkva – petokupolna, bila je i ostala vredno kulturno nasleđe grada Kumanova.
Osim svojih vitkih linija i monumentalnog stila, kumanovska crkva Svete Trojice bila je posebno poznata zbog bogatog i visokog ikonostasa, izrađenog u Carigradu po ceni od 1.500 ondašnjih turskih lira (oko 500.000 današnjih evra), kao dar kraljice drage Obrenović. Na ikonostasu su, između ostalog, bile predstavljene ikone Sv. Save srpskog, Sv. Bogorodice sa Hristom na prestolu, Sv. Joanikija srpskog (prvi patrijarh srpski), srpske kneginje Milica, srpskog kneza Lazara, Rađanje i Vaskrsenje Hristovo, Tajna večera…
Upravo zbog ove arhitektonsko-sakralne i kulturne vrednosti koje originalni drveni ikonostas poseduje, duboko smo zabrinuti i uznemireni fotografijama polomljene i razbacane drvenarije u dvorištu Crkve Sv. Trojice u Kumanovu (fotografije se nalaze u prilogu ovog pisma).
Napominjemo takođe da je originalni pod hrama bio od porcelanskih kvadratnih pločica u sivoj, crnoj i beloj boji, koje formiraju mnoštvo trouglova i pravouglova. Prema našim saznanjima, pod je već uništen u nameri da se zameni nekakvim novim veštačkim mermerom, čime se uništava autentičnost i hrišćanska simbolika „rajskog vrta“ u samoj crkvi“, dodaje se u saopštenju.
„Pod pretpostavkom da se pomenuti radovi izvode na osnovu zvanično izdate dozvole nadležne Uprave za zaštitu kulturnog nasledstvo i/ili NU Nacionalnog Konzervatorskog Centra-Skopje za sprovođenje intervencija u crkvi Sv. Trojice u Kumanovu, ostaje pitanje kakva je trenutna sudbina i šta se planira za izuzetno vrednim drvenim ikonostasom u crkvi Sv. Trojice (1901) sa svim originalnim ikonama i oltarskim dverima na njemu?
Takođe se ne zna da li je predviđena zamena drvenog (originalnog) ikonostasa iz 1901. godine (izrađenog u Carigradu) novim mermernim, sa svim negativnim posledicama oštećenja koje bi to proizvelo i suštinske izmene autentičnog kulturnog spomenika pod zaštitom države?
Nije poznato da li se prema izdatom planu izvršenja intervencija, i pod čijom kontrolom, predviđa očuvanje autentičnosti najstarijeg freskopisa crkve (1904), kao i ostalih delova eksterijera i enterijera crkve (pod, ikone, arhijerejski presto, klupe, pevnica, oltarski prostor, ikonostas). Da li je pod crkve Sv. Trojice u Kumanovu oštećen, izmenjen ili oštećen.
Nema javnih najava do kada će pomenuti radovi u crkvi Sv. Trojice u Kumanovu trajati, i kada je rokom predviđeno vraćanja crkve u bogoslužbenu upotrebu vernicima“, ističe se u saopštenju SPONE koje potpisuje Nataša Stančić, predsednica SKIC SPONA.
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta vesti-online.com bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
